Cyfrowy fiskus – firmy szukają realnej ochrony przed nową falą kontroli 

Administracja skarbowa działa dziś szybciej i precyzyjniej niż kiedykolwiek, a przedsiębiorcy czują coraz większą presję. Najnowszy raport przygotowany przez UNIQA, EY i Strefę Bezpieczeństwa pokazuje, że cyfrowy fiskus kontroluje firmy niemal bez przerwy. Jednocześnie rośnie poczucie niepewności i brak zaufania do organów podatkowych. Z tej zmiany wyrasta nowa potrzeba rynku, czyli stałe wsparcie podatkowe w modelu na żądanie. 

Cyfrowy nadzór podatkowy w praktyce 

Raport „Bezpieczna kontrola: nowe ryzyka podatkowe i jak nimi zarządzać” pokazuje obraz administracji skarbowej pracującej w trybie nieustannego monitoringu. Dane JPK, deklaracje i rejestry są analizowane niemal w czasie rzeczywistym. Widać to w liczbach. W 2024 roku przeprowadzono ponad 2,39 mln czynności sprawdzających. To 260 razy więcej niż formalnych kontroli, których było niecałe 9,3 tys. W takiej rzeczywistości przedsiębiorca nie czeka już na tradycyjne zawiadomienie. Kontrola rozwija się w tle, zanim ktoś w firmie w ogóle zorientuje się, że coś się dzieje. 

– Dziś nie czeka się na pukanie do drzwi. System działa nieprzerwanie, a decyzje zapadają często poza zasięgiem świadomości przedsiębiorcy. Dla firm to ogromna asymetria, bo fiskus ma technologię, dane, narzędzia i czas. Po drugiej stronie często stoi przeciążony CFO, księgowa lub właściciel bez odpowiedniego wsparcia i świadomości, że kontrola już trwa. Dlatego zarządzanie ryzykiem podatkowym musi być ciągłe, a nie reaktywne – wskazuje Piotr Wójcik, dyrektor zarządzający Pionu Rozwiązań dla Klienta Korporacyjnego w UNIQA. 

Firmy dostrzegają skalę zmian. Połowa badanych uważa, że ryzyko podatkowe wzrośnie w nadchodzącym roku. Najczęściej wskazują na zmienność przepisów i trudność ich interpretacji, a także na brak spójności stanowisk urzędów. 

Rosnące obciążenia organizacyjne 

Mimo presji wiele firm nadal opiera się na modelu, w którym kontrolę obsługuje jedna osoba. To zwykle główny księgowy lub CFO. Tylko 22 procent przedsiębiorstw zapewnia im pełne wsparcie organizacyjne. W pozostałych przypadkach pracownicy próbują działać samodzielnie, pod presją czasu i bez narzędzi, które ułatwiłyby zarządzanie ryzykiem. To jeden z powodów, dla których aż 69 procent firm przyjmuje zachowawczą strategię i płaci podatki w wysokości, która daje im poczucie bezpieczeństwa. Jednocześnie tylko niewielki odsetek przedsiębiorstw posiada procedury reagowania na kontrolę. Okazuje się, że z narzędzi analitycznych korzysta zaledwie 7 procent organizacji. 

– Dla firmy kontrola to wydarzenie jednostkowe, stresujące i często dezorganizujące, a dla fiskusa powtarzalna, dobrze zautomatyzowana rutyna. Tylko dobrze przygotowana organizacja jest w stanie wyrównać ten poziom gry. Bez spójnych procedur, jasnych ról i świadomego zaplecza decyzyjnego nawet najlepsi profesjonaliści działają z ograniczoną skutecznością i  z dużym obciążeniem emocjonalnym. A kontrola podatkowa to nie test dla jednostki. To test dla całej organizacji – podkreśla Bartosz Czerwiński, adwokat i Partner w Zespole Postępowań Podatkowych i Sądowych w Dziale Doradztwa Podatkowego w EY Polska. 

Ubezpieczenia podatkowe w modelu abonamentowym 

W odpowiedzi na rosnącą asymetrię informacyjną i technologiczną powstał projekt „Bezpieczna kontrola”. To wspólna inicjatywa UNIQA, EY i Strefy Bezpieczeństwa. Jej podstawą jest dostęp do ekspertów w momencie pojawienia się kontroli oraz możliwość skorzystania z ochrony finansowej. Model zapewnia wsparcie podatkowe i prawne już od pierwszego etapu działań fiskusa. Doradcy EY prowadzą firmę przez cały proces, a w razie sporu reprezentują ją we wszystkich instancjach aż do NSA. Istnieje także możliwość objęcia ochroną postępowań z ZUS i PIP. UNIQA odpowiada za część ubezpieczeniową, w tym OC księgowego oraz D&O przeznaczone dla kadry zarządzającej. Zestaw narzędzi obejmuje również rozwiązania podnoszące odporność podatkową na co dzień. To połączenie wsparcia reaktywnego i prewencyjnego. Co istotne, cała oferta jest dostępna w modelu abonamentowym. Dzięki temu firma może włączać lub wyłączać zakres ochrony w kolejnych miesiącach i ponosi koszt jedynie za czas faktycznej ochrony. 

– Naszym celem jest zrozumienie nowej rzeczywistości, ale też zaproponowanie rozwiązań, które realnie wzmacniają bezpieczeństwo firm. Bo ryzyko warto rozumieć, zamiast się go bać. Dzięki „ubraniu” produktu w model ubezpieczeniowy, staje się ono dostępne również dla mniejszych podmiotów – zaznacza Michał Pastuszka, prezes Strefy Bezpieczeństwa. 

Źródło: UNIQA