Sąd Najwyższy ujednolica zasady wypłat odszkodowań z OC komunikacyjnego 

Poszkodowani w wypadkach komunikacyjnych zyskali większą pewność co do sposobu wyliczania i wypłacania odszkodowań z polis OC sprawców. Uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r. porządkuje kluczowe kwestie dotyczące rozliczania szkód, podatku VAT i stosowania rabatów. Niewątpliwie to krok w stronę pełniejszej ochrony interesów poszkodowanych. 

Wycena szkody według stanu na dzień zdarzenia 

24 września Sąd Najwyższy potwierdził, że szkoda w pojeździe rozliczana z OC komunikacyjnego ma charakter statyczny. Oznacza to, że ubezpieczyciel powinien wyceniać szkodę na dzień zdarzenia, a nie w oparciu o późniejsze działania poszkodowanego. Co istotne podkreślono, że poszkodowany może otrzymać odszkodowanie wyliczone na tzw. kosztorys i nie musi faktycznie dokonywać naprawy. 

– Z satysfakcją przyjmuję tezy uchwały i przedstawione ustne motywy rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego. Z pierwszych analiz wystąpienia sędzi sprawozdawcy wynika, że jest ono w większości punktów zbieżne z zaprezentowanym przeze mnie istotnym poglądem w sprawie i prezentowanym od lat stanowiskiem. Dzięki temu poszkodowanym w wypadkach będzie łatwiej uzyskać pełne odszkodowanie, bez względu na to czy dokonują naprawy pojazdu czy nie. Czekamy na uzasadnienie pisemne, które będzie przedmiotem szczegółowej analizy, której efekty oczywiście przedstawimy – mówi dr Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy. 

– Sędzia w ustnym uzasadnieniu podkreśliła, że przyjęcie dynamicznej koncepcji szkody przyczyniło się do szeregu praktycznych problemów i sporów. W związku z tym Sąd przychylił się do powrotu do stosowania koncepcji szkody statycznej w pojeździe – komentuje Aleksander Daszewski, radca prawny w Biurze Rzecznika Finansowego. 

– W praktyce oznacza to, że zakład ubezpieczeń powinien wyliczyć i wypłacić odszkodowanie według stanu na dzień wystąpienia szkody. Jeśli do naprawy auta zgodnie z zasadami powinny być użyte części oryginalne, a naprawa powinna być przeprowadzona w ASO, to właśnie takie koszty powinien uwzględniać kosztorys. Poszkodowany ma prawo zdecydować, że chce naprawić auto z użyciem tzw. zamienników w warsztacie niezależnym lub nawet zrezygnować z naprawy – wyjaśnia Aleksander Daszewski. 

Odszkodowanie powinno obejmować VAT 

Kolejnym istotnym elementem uchwały jest potwierdzenie, że kosztorys nie powinien być pomniejszany o rabaty i upusty, a odszkodowanie powinno obejmować podatek VAT. Jeżeli poszkodowany przedstawia rachunki obejmujące VAT, ubezpieczyciel musi go uwzględnić. W przypadku rozliczenia kosztorysowego zasada pełnej kompensacji szkody oznacza, że VAT powinien być doliczony. 

– Sąd w ustnym uzasadnieniu nie odniósł się do kwestii uwzględniania podatku VAT przy rozliczeniu na kosztorys. Można, więc przyjąć, że ugruntowana bogatym orzecznictwem zasada nie budzi wątpliwości. To znaczy, że można odebrać pełne odszkodowanie uwzględniające VAT i np. naprawić auto systemem gospodarczym lub zrezygnować z jego naprawy i sprzedać uszkodzone. Poszkodowany ma prawo dysponować swoim majątkiem i nie powinno to ograniczać wysokości wypłacanego mu odszkodowania – mówi Michał Lesiak, radca prawny w Biurze Rzecznika Finansowego. 

Rabaty tylko w wyjątkowych sytuacjach 

Sąd Najwyższy odniósł się również do praktyki automatycznego stosowania rabatów na części i materiały lakiernicze. Zakład ubezpieczeń może je uwzględnić jedynie wówczas, gdy nie stoi to w sprzeczności z uzasadnionym interesem poszkodowanego. 

– Jeśli przyjmujemy, że do uzyskania odszkodowania w pełnej wysokości nie jest konieczne naprawienie pojazdu, to z oczywistych względów przy jego wyliczaniu nie powinny być stosowane rabaty i upusty dostępne w momencie podejmowania naprawy. Dodatkowo z naszej praktyki wynika, że wskazywane w kosztorysach rabaty i upusty, nie zawsze są realne. Zakłady ubezpieczeń w toku postępowania sądowego w szeregu przypadków nie są w stanie udowodnić możliwości ich zastosowania – mówi Aleksander Daszewski. 

Źródło: Rzecznik Finansowy