Sezon na kleszcze. Jak wcześnie rozpoznać boreliozę?

Zbliża się okres największej aktywności kleszczy. To czas, kiedy na ich ukąszenia i zakażenie boreliozą narażeni są głównie pracownicy lasów i parków narodowych. Z danych Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych wynika, że w ostatnim dziesięcioleciu borelioza stanowiła ponad 95% ogółu chorób zawodowych zarejestrowanych w sektorze rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa¹. 

Borelioza jest podstępną chorobą, która przez długi czas postępuje bezobjawowo. Jej pierwsze symptomy, czyli osłabienie i gorączka, mogą być mylone z przeziębieniem lub grypą. Charakterystycznym objawem wskazującym na to, że mogło dojść do zakażenia boreliozą, jest rumień, ale ten nie zawsze się pojawia.  

– Przenoszone przez kleszcze bakterie Borrelia burgdorferi powodują boreliozę, czyli tzw. chorobę z Lyme, która może zajmować stawy, serce, a nawet układ nerwowy. Dla przebiegu choroby istotna jest wczesna diagnostyka, która pozwala postawić właściwe rozpoznanie i wdrożyć odpowiednią antybiotykoterapię. Włączenie właściwego leczenia na wczesnym etapie choroby zapewnia wyleczenie ponad 90% przypadków – mówi Szymon Dziedzic, dyrektor ds. medycyny ubezpieczeniowej, TU Zdrowie. 

Nie każde ukąszenie przez kleszcza powoduje boreliozę, bo przenoszą ją tylko osobniki będące nosicielami bakterii Borrelia burgdorferi. W Polsce bakterią zakażonych jest średnio od kilku do kilkunastu procent kleszczy w zależności od regionu kraju.² 

Ważne jest jednak, aby po każdym ukąszeniu dokładnie obserwować miejsce wkłucia, a także zwracać uwagę na objawy infekcji pojawiające się przez pierwsze tygodnie po ukąszeniu. W przypadku podejrzenia boreliozy należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, który zleci badania  
w kierunku boreliozy. 

Program Leśnik  

– Od dziesięciu lat – z myślą o pracownikach nadleśnictw i parków narodowych – realizujemy Program Leśnik. Jego założeniem są nie tylko badania przesiewowe prowadzone w nadleśnictwach, ale także poprowadzenie chorych od momentu zakażenia, poprzez dokładną diagnostykę, po leczenie powikłań, które mogą się pojawić nawet wiele lat po kontakcie z kleszczem. Współpracujemy z nadleśnictwami, w których raz w roku przeprowadzamy badania przesiewowe osób pracujących w miejscach szczególnie narażonych na ukąszenie przez kleszcza. Leśnicy mają wykonywaną diagnostykę serologiczną  
w kierunku zakażenia Borrelia burgdorferi metodą ELISA. Jeśli test wykaże podwyższone miana przeciwciał, kierujemy pacjentów na dalszą, dokładniejszą diagnostykę, czyli badanie metodą Western Blot i ewentualne leczenie. Dotyczy to także osób, które wymagają leczenia późnego stadium choroby, które może wystąpić nawet po długim czasie od zakażenia – mówi Szymon Dziedzic. 

Program Leśnik proponowany przez TU Zdrowie skierowany jest do pracowników nadleśnictw i parków narodowych. Jego głównym założeniem jest profilaktyka medycyny pracy rozszerzona o pełną diagnostykę w zakresie wykrywania i leczenia boreliozy. W ramach programu realizowane są także szczepienia p. odkleszczowemu zapaleniu opon mózgowych i mózgu. 

Osoby przystępujące do programu mają nielimitowany dostęp do badań diagnostycznych i lekarzy specjalistów zajmujących się leczeniem boreliozy i jej powikłań. Z Programu Leśnik mogą korzystać także członkowie rodzin pracowników nadleśnictw i parków narodowych. Nie dotyczą ich jednak badania przesiewowe czy kwestie związane z medycyną pracy.