Wraz ze wzrostem płacy minimalnej rosną także kary za brak obowiązkowego OC księgowego. W 2026 roku minimalna grzywna wynosi już 1602 zł, a w praktyce może być wielokrotnie wyższa. Mechanizm jej wyliczania sprawia, że ryzyko finansowe szybko przestaje być symboliczne, zwłaszcza w przypadku większych biur rachunkowych.
Początek roku napędza sprzedaż polis OC
Pierwszy kwartał tradycyjnie oznacza wzmożone zainteresowanie zawodowym OC księgowego. Wynika to z kalendarza regulacyjnego. Obowiązek posiadania polisy funkcjonuje od 1 stycznia 1995 roku, a szczegółowy zakres ochrony określa rozporządzenie Ministra Finansów z 19 stycznia 2015 roku. Wiele polis wygasa właśnie na początku roku, dlatego księgowi odnawiają je w tym samym okresie.
– W pierwszym kwartale każdego roku zainteresowanie ubezpieczeniami OC dla firm prowadzących księgi rachunkowe jest kilkukrotnie wyższe w porównaniu z drugim i trzecim kwartałem. Różnice w liczbie ubezpieczających się księgowych sięgają w niektórych latach nawet 200%. To konsekwencja historii wprowadzania regulacji – przepisy weszły w życie na początku roku, więc rocznice polis przypadają właśnie teraz. Odnowienie ubezpieczenia daje księgowym szansę na przegląd zakresu ochrony, m.in. na decyzję o rozszerzeniu obowiązkowej części polisy i ewentualnym podniesieniu sumy gwarancyjnej. Księgowi, którzy nie dopełnią obowiązku zakupu OC, narażają się na karę finansową. Teoretycznie, tak stanowi polskie prawo, brak polisy może skończyć się nawet… ograniczeniem wolności – mówi Łukasz Bradło, Dyrektor ds. Kluczowych Partnerów w Leadenhall Insurance.
Grzywna liczona w stawkach dziennych
Brak OC księgowego podlega sankcjom określonym w art. 79 pkt 7 ustawy o rachunkowości. Przepis przewiduje grzywnę albo karę ograniczenia wolności. Co istotne, wysokość grzywny ustala sąd w systemie stawek dziennych, zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym. Liczba stawek może wynosić od 10 do 540. Jedna stawka to co najmniej 1/30 minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto. Oznacza to minimalną stawkę dzienną na poziomie 160,20 zł. Najniższa grzywna wynosi więc 1602 zł. Przy 100 stawkach kara rośnie do 16 020 zł. A w skrajnym przypadku może niestety przekroczyć milion złotych.
– Przy zasądzaniu grzywny brane pod uwagę są także dochody i sytuacja majątkowa sprawcy. W porównaniu z 2025 rokiem minimalna grzywna jest wyższa o ponad 80 zł. Przy 100 stawkach dziennych różnica sięga już 800 zł. Tymczasem roczna składka za podstawową polisę OC to kilkaset złotych. Matematyka jest więc prosta – brak ubezpieczenia po prostu się nie opłaca. Zwłaszcza w sytuacji, gdy niezadowolony klient zgłosi się do księgowego z roszczeniem finansowym za błędne prowadzenie księgi rachunkowej – podkreśla Łukasz Bradło z Leadenhall Insurance.
Minimalne OC to często zbyt mała ochrona
Obowiązkowa polisa chroni wyłącznie w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych. Minimalna suma gwarancyjna wynosi równowartość 10 000 euro, czyli około 42 000 zł według kursu ze stycznia 2026 roku. Zakres ten nie obejmuje m.in. rozliczeń podatkowych, kadr i płac ani rozliczeń z ZUS, NFZ czy PFRON. To właśnie w tych obszarach powstaje najwięcej roszczeń.
– Księgowi mają tego świadomość i dlatego zdecydowana większość z nich rozszerza obowiązkową ochronę – podnosi limit ochrony i zakres ryzyk w polisie. Z naszych danych wynika, że robi tak nawet 9 na 10 przedsiębiorców z branży. To przydatne w przypadkach większych szkód. Znam przykłady kilkudziesięciu „zagubionych” faktur, które wygenerowały bardzo wysokie odsetki i kończyły się roszczeniami finansowymi od klientów – dodaje Łukasz Bradło z Leadenhall Insurance.
Istotne jest to, że sumę gwarancyjną można podnieść nawet do 5 mln zł. A rozszerzone ubezpieczenie obejmuje m.in. błędy w rozliczeniach PIT, CIT i VAT, w dokumentacji kadrowo-płacowej oraz w relacjach z instytucjami publicznymi. Zakres ochrony można dodatkowo poszerzyć o ubezpieczenie skutków naruszenia RODO, utraty dokumentacji czy kosztów postępowań sądowych.
Źródło: Leadenhall Insurance, brandscope.pl
